خواسته باشى از مقام ادبى آن نيز مطلع شوى مىگويم هيچ نويسنده توانا و گوينده فصيح و شاعر زبردستى قادر نيست كه در مقام توصيف و ستايش « نهج البلاغه » چنان كه مىبايد حق آن را اداء كند ، يا در تقريظ آن چيز بنويسد . كافى است كه بگوئيم « نهج البلاغه » تنها كتاب جامعى است كه لطف تمدن جديد ، و سادگى و سختى زندگى قديم را با هم جمع كرده ، و يگانه منزلى است كه « حقيقت » بعد از آنكه در هر لغتى لغزش يافت ، آن را براى مسكن خود برگزيد ! تا به سوى آن روى آورد و با اطمينان در آن قرار گيرد » . دور نماى سخنان على ( عليه السّلام ) در نهج البلاغه امثال اين مرد دانشمند منصف بسيارند كه « نهج البلاغه » را ستوده‌اند ، و حكم به تفوّق و برترى آن نسبت به تمام كتب انشاء و منشآت بلغا كرده ، و اعتراف نموده‌اند كه مطالب عاليه آن به حد اعجاز رسيده است ، و گفته‌اند كه سخنان على ( عليه السّلام ) در « نهج البلاغه » بالاتر از كلام مخلوق و پائين‌تر از كلام خالق متعال است و آن چنان دچار شگفتى شده‌اند كه به زبان آورده و با صراحت گفته‌اند عقول آنها از عظمتى كه برق لامع آن از اوائل خطبه‌ها و مزاياى جمله‌ها مىدرخشد به حيرت افتاده‌اند . تعجب ادباء تنها به ملاحظه انجام الفاظ نهج البلاغه نيست ، و دهشت و تحير دانشمندان منحصر به اين نيست كه تفوّق معانى بليغ آن به سر حد اعجاز رسيده است ، بلكه تمام شگفتى و تحير انسان همه و همه در تنوّع مقاصدى است كه در اين خطبه‌ها و كلام است ، و هدف‌ها و